ಸ್ವತಃ ಧರ್ಮರಾಜನೇ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟಂಗೆ…!!!

ಮಹಾಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದರೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಅಥವಾ ಧರ್ಮರಾಜ. ನಿಮಗೆಲ್ಲಾ “ಮಹಾಭಾರತ” ಎಂದರೆ ಧರ್ಮರಾಜ, ಭೀಷ್ಮ, ದುರ್ಯೋಧನ, ಅರ್ಜುನ, ಕೃಷ್ಣ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೌಪದಿ, ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳು ಯಾ ಪಾತ್ರಗಳು ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಧರ್ಮಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅವಲೋಚಿಸಿದರೆ, ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ “ಧರ್ಮಯುದ್ಧ” ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲಾ.

ಆಗಿನ “ಧರ್ಮರಾಜನ” ನಡೆ ನುಡಿ ಮತ್ತೂ ಇಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಾಯಕರ “ಕೆಲಸದ ತತ್ವಗಳ”ನ್ನು (working principles) ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಬಹಳಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಸಮಗ್ರತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ರಹಿತ ನಾಯಕನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.

ಧರ್ಮರಾಜ ಮೂಲತಃ ಬಹಳ ತತ್ವಬದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ರಾಜ್ಯವನ್ನು “ಧರ್ಮಬದ್ಧವಾಗಿ” ಆಳುವ ಆಸೆ ಹೊಂದಿದವ ಹಾಗೂ ನಡೆಸಿದವ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದವನಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಬಹಳ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದರೂ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿನಾಕಾರಣ ದುರುಪಯೋಗಿಸಿದವನಲ್ಲ. ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ, “ಅಜಾತಶತ್ರು” ಅಂತ ಬಿರುದು ಪಡೆದಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅದೇ ರೀತಿ, ತನ್ನ ಸಹೋದರರ ಯಾ ಮಿತ್ರರ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಂಥ ನಾಯಕ.

ಇಡೀ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜ ಸ್ವತಃ ಕಣಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ತನ್ನ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ, ಸಹೋದರರ ಯಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ “ಧರ್ಮ” ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದರೆ, ಉತ್ತಮ ನಾಯಕನ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ನಾವು ಧರ್ಮರಾಜನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಯಕತ್ವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಅಧಿಕಾರದ ನಿಯೋಗ, ತಮ್ಮ ಜನರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಗ್ಯ ನಾಯಕನ ಗುಣಗಳೂ ಧರ್ಮರಾಜನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಉತ್ತಮ ನಾಯಕ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಜನರ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸದುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರಿತಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ನಾಯಕನೇ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತಾದರೆ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಯಕನ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರತೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದೇಶ ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಬೇಕಾದರೆ, ನಾಯಕನಲ್ಲಿ “ಧರ್ಮರಾಜ”ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಗುಣಗಳು ಇರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹಳೆ ಗಾದೆ ಮಾತು “ಧರ್ಮರಾಜ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟಂಗೆ” ಎಷ್ಟೊಂದು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ! ಒಂದು ದೇಶದ ನಾಯಕ ಯಾ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ನೇರವಾಗಿ ಕಣಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಅಂದರೆ, ಆಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಹಳ ಗಂಭೀರ ಅಂತಲೇ ಅರ್ಥ.

ಇಂದಿನ ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಾಯಕರ ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೆಲಸದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಈ ನಡುವಳಿಕೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ – ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ರಹಿತ ಆಡಳಿತ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಅಧಿಕಾರ ನಿಯೋಗ, ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಗೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಾರರ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಭರವಸೆ. ಇಲ್ಲಿ, ನಾಯಕನಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಮೋಹ ಇಲ್ಲಾ, ಆದರೆ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಉತ್ಸಾಹ, ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಹಂಬಲ! ಈಗಿನ ಹೆಸರಾಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಯಕರು, ಎಲ್ಲರ ಜೊತೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಯಾ ಸವಾಲು ಎದುರಾದಾಗ, ಈ ನಾಯಕರು ಸಮಯೋಚಿತ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯ ತಂಡದವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ನಾಯಕ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲರ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಟ್ಟು, ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಾಯಕ (CEO or MD) ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಎಲ್ಲಾ ತಂಡದವರ ಯಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಯಕನೇ ಕಣಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ನಂಬಿಕಸ್ತ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಸೇನಾದಳ (workforce ) ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ನಾಯಕನೇ ಕಣಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ಅಂತ ಅಂದರೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಹಳ ಗಂಭೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದೆ ಅಂತಲೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆಗ “ಧರ್ಮರಾಜ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟಂತೆ” ಅನ್ನುವ ಹಳೆಯ ಗಾದೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ!!!

ಡಾ. ಶ್ರೀಪಾದ ಭಟ್ಟ

ಗುರುಗ್ರಾಮ, ಹರಿಯಾಣ